Organizm żywiciela powinien potrafić odróżnić komponenty oraz komórki własne od zupełnie innych. Pasożyty stanowią dla niego źródło antygenów, a te skutkują uruchomieniem mechanizmów obronnych. Kiedy pasożyt przedostaje się do takiego organizmu, uaktywnia wtedy swoim istnieniem tam różnorodne reakcje oraz mechanizmy immunologiczne, których celem jest walka intruza zapoczątkowana przez żywiciela.

Obrona organizmu
Odporność nieswoista – inaczej oporność bądź odporność wrodzona to bezpośrednia, niezwłoczna linia obrony organizmu żywiciela przed pasożytami. Odporność swoista to z kolei stan wyższej odpowiedzi immunologicznej, którą zdobywa się w wyniku kontaktu z pasożytem oraz jego antygenami.

Odporność wrodzona oraz typy obrony
Odpowiedź ta wynika z czynników genetycznych, wpływa na nią mechanizm fizjologiczny. Specyficzne dla niej jest to, że potrafi ona rozpoznać konkretne antygeny oraz to, że nie ma ona pamięci immunologicznej. Wiąże się z istnieniem różnych barier anatomicznych oraz fizjologicznych, z jakimi współgrają bariery chemiczne i immunologiczne.
Głównym kluczem tego działania jest nierozerwalność tkanek i skóra, jak również błona śluzowa w układzie pokarmowym, oddechowym oraz moczowo-płciowym. Wydalanie łez, czy śluzu, kaszel, biegunka, wymioty, zapalenia, wyższa temperatura ciała – wszystko to stanowi odpowiedź nieswoistą na ciała, jakie organizm określił jako obce i niezbędne do wyeliminowania.

Wtargnięcie pasożytów, a odporność swoista żywiciela
Odporność swoista jest w organizmie żywiciela kolejną z linii obrony. Tutaj odpowiedź immunologiczna nastawiona jest przeciwko precyzyjnie wskazanemu typowi antygenu. Wynika to z uprzedniego kontaktu z takim antygenem oraz wygenerowaniem o nim pamięci immunologicznej.

Tego typu odpowiedź zazwyczaj jest dzielona na:
– odpowiedź bierną
– odpowiedź czynną.

Jak rozpoznać szkodnika?
Odpowiedź immunologiczna zapoczątkowana jest rozpoznaniem szkodnika – poprzez sprawdzenie jego struktur antygenów przez komórki żywiciela. Ze względu na źródło antygenów dzieli się je na następujące zespoły:
– somatyczne
– ekskrecyjno-sekrecyjne
– powierzchniowe.

Jeśli chodzi o antygeny stadiów larwalnych oraz dojrzałych szkodników – niekiedy różnią się one między sobą. Często u wielu diagnozowana jest stadialność oraz zmienne pule antygenowe.
Unormowany stan odpornościowy czasem w pełni zabezpiecza gospodarza przed kolejnym atakiem albo robi to w sposób częściowy. Do mechanizmu odpowiedzi swoistej zalicza się oporność komórkową, a także humoralną. W oporności tego typu współgrają ze sobą komórki, które tworzą się u ludzi i zwierząt w szpiku kostnym.

Jaka jest odporność pasożyta na obronę?
Niektóre szkodniki mogą niestety uciec przed odpowiedzią immunologiczną. Taki skutek mogą pozyskać w wyniku różnych źródeł. Może zostać np. zmieniona struktura antygenowa następnych generacji szkodników, która występuje u wielu szkodników.
Kolejna metoda to zmienienie antygenów powierzchniowych szkodników, przez co mają one styczność z uprzednio wygenerowanymi przeciwciałami gospodarza. Następna metoda to wkomponowanie w powierzchnie ciała szkodnika cząstek ciała gospodarza – na skutek tego jego organizm uznaje ciało za swoje i nie indukuje odpowiedzi immunologicznej.